Sztuka śnienia

Rozmowy ucznia ze swoim mistrzem, które zyskały tłumy sympatyków i skłóciły naukowców. Swoją niezwykłość  zawdzięczają przekazywanej od czasów starożytnych wiedzy zwanej magią, ale również samym rozmówcom, o których pomimo licznych starań wciąż niewiele wiemy.

„Sztuka śnienia” to zaledwie jedna z dwunastu napisanych przez Castanedę książek popularnonaukowych. Z wykształcenia antropolog podczas swoich badań naukowych natrafił na naguala imieniem don Juan Matus, Indianina z plemienia Yaqui, który wprowadził go w tajniki szamanizmu. Castaneda okazał się pojętnym i dociekliwym uczniem, co odmieniło na zawsze jego postrzeganie świata. Doświadczenia z tajemnych nauk jakie otrzymał, szczegółowo opisał w swoich pracach i otrzymał za nie naukowe tytuły, jednak ostatecznie uczelnia mu je odebrała. Wątpliwości w świecie naukowym wzbudziły metody jakie stosował podczas badań – m.in. używał roślin psychodelicznych.

W „Sztuce śnienia” - wraz z jej bohaterem - poznajemy wielość światów, do których można dotrzeć za pomocą specjalnej umiejętności kierowania świadomością podczas snu. To właśnie tego uczy się Castaneda. Dowiaduje się również, że wszyscy ludzie mają w tym samym miejscu swój „punkt połączenia”, dlatego w taki sam sposób widzą naszą materialną rzeczywistość. Tylko ci, którym uda się go przesunąć, mogą podróżować do innych światów, gdzie percepcja ulega zmianie. Wszechświat jest bowiem zbudowany z energii, którą ubieramy w zbiorowe wyobrażenia i jedynie spojrzenie pozbawione wiedzy na temat danych obiektów, może pozwolić na odkrycie ich prawdziwej natury. Rozum jest zaś największym wrogiem takiego poznania. Pokusa podbijania nowych rzeczywistości jest ogromna. Doświadczyli tego starożytni czarownicy i szybko przekonali się, że taka wiedza kosztuje. Wielu wpadło w zastawioną na nich pułapkę. Także Castaneda poznał niebezpieczne oblicze swoich podróży, a don Juan nie był w stanie mu pomóc.

Niezależnie od tego, czy książki Castanedy czyta się jak zwykłą fantastykę, czy traktuje jako zapis faktów, są one inspirującą rozprawą nad ludzką kondycją, uczą alternatywnego spojrzenia na rzeczywistość i tego, że to sam człowiek decyduje o swoim losie. Można również dyskutować, czy sposób zbierania przez Castanedę materiałów badawczych był słuszny, czy porywający i literacki język to dobry wybór dla pracy naukowej, i czy jego powieści zostały napisane tylko dla pieniędzy i sławy czy może z innych powodów. Jednak uważny czytelnik na pewno zauważy, że celem nauk jakie otrzymał Castaneda było wymazanie osobistej historii, co mu się udało. Dzisiaj prawie nic o nim nie wiemy, choć nie żył w odległych czasach, lecz w XX wieku.

Carlos Castaneda, Sztuka śnienia, Rebis